Z kuşağı indirimleri sosyal medyadan takip ediyor, dolandırıcılar da oradan

Kaspersky’nin 2026 indirim sezonu öncesi yaptığı araştırma, farklı kuşakların çevrim içi alışveriş kanallarının birbirinden ayrıştığını ortaya koydu. Araştırma, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu dünya genelindeki 7.200 çevrim içi tüketiciyle yapıldı.

Araştırmaya göre Türkiye’de tüm yaş gruplarında indirim ve kampanyalardan haberdar olmak için en sık başvurulan kanallar; markaların web siteleri ve mobil uygulamaları (%39), fiyat karşılaştırma siteleri (%38), çevrim içi pazaryerlerindeki reklamlar (%36), arama motorları (%32), arkadaş, aile ve iş çevresinden gelen tavsiyeler (%31) ve çevrim içi mağaza bildirimleri (%30) oldu. Katılımcıların %29’u sosyal medya ve içerik üreticilerini, %28’i e-postaları, yine %28’i çevrim içi reklamları tercih ettiğini söyledi. Yapay zekâ destekli önerilerle özel tekliflerden haberdar olduğunu belirtenlerin oranı %20 oldu.

Küresel sonuçlara göre Z ve Y kuşakları indirimleri en çok sosyal medya ve içerik üreticilerinin önerileri üzerinden keşfediyor. Bu kanalı tercih edenlerin oranı tüm katılımcılarda %41 iken Z kuşağında %48, Y kuşağında %45. Z kuşağı için diğer öne çıkan kanallar markaların resmî web siteleri ve çevrim içi reklamlar (her ikisi %41). Z kuşağının %19’u yapay zekâ önerilerinin, %20’si ise markaların mesajlaşma uygulamaları üzerinden kurulan iletişimin satın alma kararında etkili olduğunu belirtti.

Kaspersky’ye göre alışverişin eğlence deneyimine dönüşmesi, siber tehditlerin de aynı dijital kanallardan yayılmasına zemin hazırlıyor. 2026’da yaygınlaşan yöntemlerde dolandırıcılar TikTok ve Instagram üzerinden var olmayan ürünleri satmak için yapay zekâ ve deepfake teknolojilerini kullanıyor. Yapay zekâyla üretilen karakterler el yapımı ürünleri veya mucizevi etkiler vaat eden sağlık ürünlerini tanıtarak tüketicileri doğrudan ödeme yapmaya yönlendiriyor. Bazı tüketiciler başka platformlarda çok daha düşük fiyata satılan seri üretim bir ürünle karşılaşırken, bazıları ödedikleri parayı tamamen kaybediyor.

Yapay zekâyla oluşturulan ürün görselleri ve açıklamaları nedeniyle teslim edilen ürünlerin, satın alma öncesi sunulan görsellerden önemli ölçüde farklı olabildiği de belirtiliyor. TikTok Shop’un yapay zekâ ile üretilen yanıltıcı reklamları denetlediği, ancak tüketicilerin tekliflerin güvenilirliğini yine de sorgulaması gerektiği vurgulanıyor.

Kaspersky, sosyal ağlarda cazip teklif arayan tüketicilere şu önerilerde bulunuyor: Satıcı profili yakın zamanda açılmış ya da kullanıcı adı defalarca değiştirilmişse bu şüpheli bir işarettir; yorumlar kapalıysa ya da yalnızca bot hesapların tekdüze ifadelerinden oluşuyorsa temkinli olunmalıdır. Giysilere karışan saç telleri ya da havada asılı kalmış gibi görünen nesneler yapay zekâ içeriklerinin klasik izleri olarak sayılıyor; ancak içeriğin yapay zekâ ile üretilmesi ürünün sahte olduğu anlamına gelmez. TikTok ve Instagram yapay zekâ içeriklerinin etiketlenmesini zorunlu tutuyor; etiketsiz paylaşılan, yapay zekâ üretimi gibi görünen gönderiler tek başına uyarı işaretidir. Ödemelerde platformun güvenli ödeme sistemleri (Instagram Checkout, Facebook Pay gibi) ya da PayPal benzeri güvenilir üçüncü taraf sağlayıcılar tercih edilmelidir; doğrudan banka havalesi bu korumayı sağlamaz.

Araştırma, 61 yaş ve üzeri Baby Boomer kuşağının daha geleneksel yöntemleri sürdürdüğünü gösteriyor. Bu kuşağın %38’i indirimlere arama motoru sonuçlarıyla, %39’u doğrudan çevrim içi mağaza sitelerini ziyaret ederek ulaşıyor. Aynı kuşak, indirim ve kampanyalara en düşük ilgiyi gösteren grup; katılımcıların %11’i özel teklifleri aramakla ilgilenmediğini söylüyor. Bu oran tüm yaş grupları arasında en yüksek düzey.

Kampanya e-postaları Y, X ve Baby Boomer kuşaklarında yaklaşık %30 oranında önemli bir bilgi kaynağı olmayı sürdürürken, Z kuşağında ilgi %26’ya geriliyor. Tüm yaş gruplarında yaklaşık %30 oranında tüketici, indirimlerden haberdar olmak için aile, arkadaş ve iş arkadaşlarının tavsiyelerine başvuruyor. Televizyon, radyo, basılı yayın ve açık hava reklamlarına ilgi ise sırasıyla %21 ve %17 düzeyinde kalıyor; yapay zekâ destekli alışveriş araçlarına gösterilen ilgi de %17.

Siber suçluların hedefi arasında e-posta, perakendecilerin web siteleri ve çevrim içi pazaryerleri gibi güven duyulan kanallar da yer alıyor. Kaspersky, bu kanallarda güvenli alışveriş için şu alışkanlıkları öneriyor: Olağan dışı indirim sunan ve hemen karar vermeye zorlayan sitelerden, iade ya da değişim kabul etmeyen satıcılardan uzak durulmalı; URL adreslerindeki küçük yazım hataları ve sıra dışı karakterler dikkatle incelenmeli. E-posta ya da mesajlaşma uygulamasındaki bağlantılarla gelinen sitelerde ekstra temkinli olunmalı; sahte site ve kimlik avı sayfalarına karşı Kaspersky Premium gibi güçlü anti-phishing bileşenli bir güvenlik çözümü önerilmekte. Kaspersky Premium, AV-Comparatives’in 2025’te yaptığı Sahte Mağaza Tespiti testinde ‘Onaylı’ sertifikası almıştır. Ayrıca internet alışverişi için ayrı bir banka kartı ya da sanal kart kullanılması, tüm banka ve kredi kartı hesaplarında işlem bildirimlerinin açılması, kart ve kimlik bilgilerinin Kaspersky Password Manager gibi şifrelenmiş bir kasada saklanması tavsiye ediliyor.

Kaspersky Tüketici İş Biriminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Marina Titova, "Dijital eğilimlerin tüm yaş gruplarında çevrim içi satın alma alışkanlıklarını yeniden şekillendirdiğini görüyoruz" dedi. Titova, geleneksel kampanya kanallarının yerini internet tekliflerine, sosyal medya ve yapay zekânın da arama motorlarının ve marka sitelerinin önüne geçmeye başladığını belirtti. Genç kuşakların alışverişi bir eğlence deneyimi olarak gördüğünü, ileri yaş gruplarının ise alışverişe daha çok ihtiyaç duydukları ürünleri bulmaya yönelik yaklaştığını ifade etti. Titova, "Ne yazık ki tercih ettikleri alışveriş yöntemi ne olursa olsun, hiçbir yaş grubu siber tehditlere karşı tamamen güvende değil" dedi. Kaspersky’nin hangi kanalı tercih ederse etsin tüketicilere çok katmanlı koruma sağlamayı hedeflediğini de ekledi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı