Kısaca
- Yapay zekâdaki gelişmelerle sahte reklamlar daha inandırıcı hâle geliyor ve kullanıcıları dolandırıcılık tuzağına çekebiliyor.
- Siber güvenlik şirketi ESET, alışveriş harcamalarının arttığı dönemde tüketicileri bu reklamlara karşı uyarıyor.
- Dolandırıcılığa en çok sosyal medyada rastlanıyor; 2025 yılında para kaybettiğini bildirenlerin yaklaşık üçte biri dolandırıcılığın sosyal medyada başladığını söyledi.
Siber güvenlikte küresel bir lider olan ESET, yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle daha inandırıcı hâle gelen sahte reklamlara karşı tüketicileri uyardı. Güvenilir markaları taklit eden bu reklamlar, sosyal medya akışlarından uygulamalara ve arama sonuçlarına kadar birçok yerde karşımıza çıkabiliyor.
Dolandırıcılık reklamları arama motoru sayfalarında, e-ticaret pazar yerlerinde, alışveriş sitelerinde, mobil uygulamalarda ve oyunlarda, video sitelerinde, mesajlaşma platformlarında ve pek çok web sitesinde görülebiliyor. Uzmanlara göre en büyük risk ise sosyal medyadan geliyor. 2025 yılında dolandırıcılık nedeniyle para kaybettiğini bildiren kişilerin yaklaşık üçte biri, dolandırıcılığın sosyal medyada başladığını belirtti.
Sahte reklamlar nasıl çalışıyor?
Bu reklamlar kendini meşru bir şirket gibi tanıtarak gerçek siteyi taklit eden bir oltalama sitesine yönlendiriyor. Aciliyet duygusu yaratmak için sınırlı süreli özel fırsatlar sunuyor. Kripto para girişimlerinde risksiz yüksek getiri vaat eden yatırım fırsatları paylaşıyor, bankalar gibi meşru kurumların müşteri destek hizmetlerini taklit ediyor, büyük para ve ödül çekilişleri duyuruyor.
Bilgisayarına ya da cihazına virüs bulaştığını öne süren sahte güvenlik uyarılarıyla kullanıcıyı korkutan reklamlar da var. Sansasyonel başlıklı, akıl almaz haber görünümlü tık tuzaklarıyla ilgi çekmeye çalışanlar da bu kapsamda. Kötü amaçlı reklam olarak bilinen bu tür reklamlara tıklamak, tarayıcı ya da yazılım açıklarından yararlanabilir veya kullanıcıyı bir uygulama indirmeye yönlendirerek farkında olmadan kötü amaçlı yazılım yüklenmesine neden olabilir.
Bir başka dolandırıcılık türü doğrudan paranızı hedef alıyor. Hayali bir yatırım planına para yatırmanız, var olmayan bir ürünün bedelini ödemeniz ya da sahte bir ücret için para göndermeniz istenebilir. Bu girişimler çoğunlukla dijital ortamda gerçekleşse de reklamlardaki telefon numaralarını aramamak gerekiyor. Bu numaralar sizi, paranızı ya da kişisel ve finansal bilgilerinizi almak üzere eğitilmiş dolandırıcı bir çağrı merkezine bağlayabilir.
Uyarı işaretleri nelerdir?
Hızlı hareket etmeye zorlayan aciliyet ifadeleri, kişisel bilgilerinizi paylaşmak gibi normalde vermeyeceğiniz kararları aceleyle almanıza yol açabilir. Fırsatı kaçırma korkusunu tetikleyen, gerçek olamayacak kadar iyi teklifler de dikkat edilmesi gereken bir işaret. Bunlar çoğu zaman aciliyeti artırmak için sınırlı süreli sunuluyor.
E-posta ya da ev adresi, telefon numarası ve tam ad gibi zararsız görünen bilgiler dahil hassas kişisel veri talepleri de risk taşıyor; dolandırıcılar bu bilgilerle hakkınızda profil oluşturup kimlik dolandırıcılığında kullanabilir. Reklamlardaki telefon numaralarının da dolandırıcı çağrı merkezlerine yönlendirebileceği belirtiliyor. Meşru şirketlerin çoğunun destek taleplerini ilk etapta dijital kanallardan yürüttüğü ifade ediliyor.
Bilgisayarınızdaki ya da cihazınızdaki bir sorunu gidermek için yazılım indirme baskısı, merakınızı kamçılamak için tasarlanmış sansasyonel haberler ve ünlülerin satıştaki ürün ya da yatırım fırsatlarını desteklediği izlenimi veren, bazen deepfake ile üretilmiş görüntüler de uyarı işaretleri arasında yer alıyor.
Sahte reklama tıkladıysanız ne yapmalısınız?
Bir dolandırıcılık reklamına tıklayıp numarayı aradıysanız, bir şey indirdiyseniz, kişisel ya da finansal bilgilerinizi paylaştıysanız, kartınızla bir şey satın aldıysanız ya da banka havalesi yaptıysanız paniğe kapılmadan adımlar atmanız öneriliyor.
Dolandırıcıdan gelen mesajlara yanıt vermemeli ve hesaplarınızı şüpheli işlemlere karşı izlemelisiniz. Gerekirse hemen bankanız ya da kart sağlayıcınızla iletişime geçip durumu anlatın; banka inceleme sırasında kartınızı ya da hesabınızı dondurabilir. Parolalarınızı verdiyseniz ilgili sitede ve aynı parolayı kullandığınız diğer tüm yerlerde hemen değiştirin. Bu hesaplarda iki faktörlü kimlik doğrulamayı (2FA) etkinleştirmek ve her hesap için güçlü, benzersiz parolalar saklayan bir parola yöneticisi kullanmak da önerilenler arasında.
Bir şey indirdiyseniz saygın bir sağlayıcının güvenlik yazılımıyla tarama yapmalı, işletim sisteminizin ve uygulamalarınızın güncel olduğundan emin olmalısınız. Mümkünse reklamın kendisi, tüm URL’ler, ekran görüntüleri, e-postalar ya da mesajlar, ödeme kayıtları ve dolandırıcıyla yapılan yazışmalar gibi kanıtları saklayın; bu, geri ödeme talebinde bulunurken işinize yarayabilir. Reklamı gösterildiği platformun yerleşik bildirme seçeneğiyle bildirmeniz ve dolandırıcılığı yetkililere ve ilgili birimlere iletmeniz de tavsiye ediliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
