Kısaca
- Medicana Sağlık Grubu Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uzm. Dr. İnan Can Buran, prematüre bebeklerde ses ve ışık gibi dış uyaranların nörolojik gelişimi etkileyebildiğini söyledi.
- Buran, ten tene temasın ve kanguru bakımının bebeğin kalp hızı, solunumu ve davranışsal durumunu daha istikrarlı hale getirebileceğini belirtti.
- Kanguru bakımının mümkün olduğunca erken başlatılması ve taburculuk sonrası nörogelişimsel izlemin sürdürülmesi önerildi.
Dünya Prematüre Günü’ne özel açıklamalarda bulunan Medicana International İzmir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İnan Can Buran, yoğun bakımdaki prematüre bebeklerde çevresel koşulların ve ten tene temasın gelişim üzerindeki etkilerini anlattı.
Vaktinden önce doğan bebeklerin bakımında, çevresel koşulların hassas biçimde düzenlenmesinin önemi vurgulanıyor. Buran, beyin gelişiminin kritik bir evresinin anne karnı dışında, değişken dış uyaranlarla karşılaşarak geçtiğini söyledi.
Ses ve ışığın etkisi
Buran, prematüre doğumla birlikte bebeğin intrauterin ortamın koruyucu yapısından ayrıldığını ve gelişimini daha belirgin dış uyaranların olduğu bir ortamda sürdürmek zorunda kaldığını belirtti. Ten tene temasın ve bakım verenle düzenli etkileşimin azalmasının fizyolojik düzenlenme, emzirme ve duyusal etkileşim fırsatlarını sınırlayabileceğini ifade etti.
Ani alarm sesleri, yüksek sesli konuşmalar ve tekrarlayan gürültülerin kalp hızı, solunum ve oksijen satürasyonunda değişikliklere yol açabildiğini aktaran Buran, görsel sistemi henüz olgunlaşmamış bebeklerde uygunsuz parlaklığın ve gece-gündüz döngüsünün korunamamasının uyku düzenini ve sirkadiyen ritim gelişimini olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Buran’a göre hedef ışığın tamamen ortadan kaldırılması değil, bebeğin yaşına ve klinik durumuna uygun düzenleme yapılmasıdır.
Aspirasyon ve damar yolu girişimleri gibi ağrılı ve tekrarlayan işlemlerin otonomik stres yanıtına yol açabildiğini belirten Buran, bakım işlemlerinin bir araya getirilmesi ve bebeğin davranışsal ipuçlarına göre planlanmasının gereksiz uyarılmayı önemli ölçüde azaltabileceğini ifade etti.
Kanguru bakımının faydaları
Buran, anne ile bebek arasındaki fiziksel ayrılığın emzirme fırsatlarını kısıtladığını, kanguru bakımıyla bebeğin kalp hızı, solunumu ve davranışsal durumunun daha istikrarlı hale gelebileceğini söyledi. Temasın sakinleştirici ve düzenleyici etkilerinin bilimsel olarak da gözlemlendiğini belirten Buran, bazı çalışmalarda ten tene temasın daha düşük stres hormonu yanıtıyla ilişkilendirildiğini, bağlanma hormonu olarak bilinen oksitosin düzeylerinde de artış görülebildiğini aktardı.
Buran, bebeğin vücut ısısını korumasının gelişim açısından kritik olduğunu vurguladı. Isı dengesinin sağlanması ve daha düzenli uyku ile davranış halinin, bebeğin enerjisini dış etkenlerle mücadele yerine büyüme ve gelişim için kullanmasına yardımcı olabileceğini söyledi.
Uzun dönem etkiler ve izlem
Kanguru bakımının sağkalım ve kısa vadeli fizyolojik yararlarının güçlü bilimsel kanıtlarla desteklendiğini, epigenetik değişiklikler ve beyinler arası senkronizasyon gibi uzun dönem etkilerinin ise aktif araştırma konusu olduğunu belirten Buran, klinik uygulamalarda bu ayrımın gözetilmesi gerektiğini söyledi.
Anne ve babanın bakım ekibinin aktif bir parçası haline getirilmesi ve Dünya Sağlık Örgütü önerileri doğrultusunda kanguru bakımının klinik duruma uygun şekilde mümkün olduğunca erken başlatılması gerektiğini ifade eden Buran, taburculuk sonrasında nörogelişimsel izlemin sürdürülmesinin, gerektiğinde fizyoterapi, dil-konuşma terapisi ve erken gelişimsel müdahalelere yönlendirmenin büyük önem taşıdığını söyledi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
