Kısaca
- Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nuran Katgı, fazla kilonun üst solunum yollarını daraltarak gece solunum duraklamalarına yol açabildiğini söyledi.
- Sağlıklı kilo verme, uykudaki solunum duraklamalarının sıklığını azaltmada destek olabilir.
- Uyku apnesi hastalarında kilo yönetimi, hekim değerlendirmesiyle hazırlanan kişiye özel tedavi planının parçası olarak ele alınıyor.
Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nuran Katgı, obezitenin tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde ve şiddetlenmesinde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biri olduğunu belirtti.
Doç. Dr. Nuran Katgı, obezitenin üst solunum yolu anatomisi üzerindeki etkisine dikkat çekti. "Obezite, özellikle tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinin başında geliyor. Ancak bu ilişki yalnızca tartıdaki rakamlarla ilgili değildir; yağ dokusunun vücutta nerede biriktiği büyük önem taşır" dedi.
Uyku sırasında boğazı açık tutan kasların doğal olarak gevşediğini hatırlatan Katgı, daralmış hava yolunun bu gevşemeyle daha kolay kapandığını ya da belirgin biçimde daraldığını, sonucunda gece boyunca tekrarlayan solunum duraklamaları ve solunum azalmaları ortaya çıktığını anlattı. Karın çevresindeki yağlanmanın diyafram hareketlerini ve akciğer hacimlerini etkilediğini belirten Katgı, obezitenin uyku apnesine yol açabileceğini, uyku apnesinin getirdiği yorgunluğun ise hareketsizliği ve iştahı artırarak iki durum arasında kısır bir döngü oluşturabileceğini söyledi.
Sağlıklı bir kilo verme sürecinin uykudaki solunum duraklamalarının sıklığını azaltmada etkili destek olabileceğini ifade eden Katgı, boyun ve karın çevresindeki yağ dokusunun azalmasının solunum mekaniklerini olumlu yönde destekleyebildiğini kaydetti. Kilo kaybının horlama, gece oksijen düşüklüğü ve gündüz yorgunluğuna olumlu etki edebildiğini vurgulayan Katgı, "Bazı hastalarda uyku apnesinin derecesi gerileyebilir; bazı hastalarda ise hastalık belirgin ölçüde düzelebilir" dedi.
Tedavi yanıtının kişiden kişiye farklılık gösterebileceğini belirten Katgı, kilo verme sürecine uygun beslenme düzeni ve fiziksel aktivitenin eşlik etmesi gerektiğini aktardı. Medikal ya da cerrahi obezite tedavilerinin de hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebileceğini söyleyen Katgı, bazı medikal cihazların kilo kaybı sürerken uyku sırasında hava yolunun açık kalmasını sağlayabileceğini belirtti. Kilo verildikten sonra tedavi ihtiyacı ve cihaz basıncının yeniden değerlendirilebileceğini, cihazın bırakılmasına yalnızca horlamanın geçmesine bakılarak karar verilmemesi gerektiğini kaydetti.
Uyku apnesinin yalnızca horlamadan ibaret olmadığını belirten Katgı, horlayan herkesin uyku apnesi hastası olmadığını, her hastada da şiddetli horlama görülmeyebileceğini söyledi. Uykuda fark edilen solunum duraklamaları, boğulma hissiyle uyanma, sık idrara çıkma, gece terlemesi ve ağız kuruluğunun önemli işaretler olduğunu belirtti. Gün içinde uyuklama, yorgunluk, dikkat ve hafıza sorunları, sabah baş ağrısı, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğünün de görülebileceğini; bazı hastalarda cinsel istekte azalmanın tabloya eşlik edebileceğini ifade etti.
Katgı, özellikle kadınlarda belirgin horlama yerine uykusuzluk, yorgunluk, sabah baş ağrısı, sık uyanma ya da duygu durum değişikliklerinin daha ön planda olabileceğini kaydetti. Tanının yalnızca belirtilerle konulamayacağını belirten Katgı, klinik değerlendirme sonrası uygun görülen hastalarda polisomnografi, yani uyku testi, seçilmiş hastalarda ise evde yapılan uyku apnesi testlerinin kullanıldığını; böylece solunum olaylarının sıklığı, oksijen düzeyleri ve hastalığın ağırlığının değerlendirildiğini söyledi. Gece solunumun durması sonucu yaşanan oksijen düşüşlerinin vücutta stres yanıtı oluşturabileceğini, sempatik sinir sistemini uyararak tansiyon ve kalp hızında dalgalanmalara yol açabileceğini de ekledi.
Obezite ve orta-şiddetli uyku apnesi olan yetişkinlerde kilo yönetiminin bütüncül tedavi planının ayrılmaz bir parçası olduğunu aktaran Katgı, programın kişiye özel hazırlanmasının şart olduğunu söyledi. Hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, hareket kapasitesi ve yaşam tarzının dikkate alınması gerektiğini belirten Katgı, karın çevresinde yağlanması belirgin olanlarda, yakın dönemde kilo alıp belirtileri artanlarda ve hipertansiyon, tip 2 diyabet, dislipidemi ya da kalp damar hastalığı eşlik edenlerde kilo yönetiminin öne çıktığını kaydetti.
Katgı, yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kilo yönetiminde zorlanan seçilmiş hastaların ilaç ya da cerrahi açısından değerlendirilebileceğini belirtti. Her hasta için aynı programın uygulanmadığını, amacın yalnızca kısa sürede kilo kaybı değil, ulaşılan iyileşmenin sürdürülebilmesi olduğunu vurguladı. Uyku apnesinde yaklaşımın, hastalığın ağırlığına göre gerekli solunum tedavisini uygularken fazla kilosu olan hastalarda kilo yönetimini de tedavi planına yerleştirmek olduğunu söyledi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
