Kısaca
- Erkekler ürolojik sorunları çoğu zaman günlük yaşamı etkilemeye başlayana kadar erteleyebiliyor; oysa bu belirtiler farklı hastalıkların işareti olabiliyor.
- Memorial Göztepe Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Ferhat Yakup Suçeken, Movember-Erkek Sağlığı Farkındalık Ayı kapsamında erkeklerin dikkat etmesi gereken 11 noktayı sıraladı.
- Prostat taramaları yaş ve aile öyküsüne göre planlanmalı; idrarda kan, ani testis ağrısı ve testiste yeni kitle gibi belirtiler gecikmeden değerlendirilmeli.
Erkekler ürolojik sağlık sorunlarını çoğu zaman günlük yaşamı etkilemeye başlayana kadar erteleyebiliyor. Oysa idrar alışkanlıklarındaki değişiklikler, testislerde fark edilen kitleler, sertleşme sorunları ve çocuk sahibi olmakta yaşanan güçlükler farklı sağlık sorunlarının işareti olabiliyor. Memorial Göztepe Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Ferhat Yakup Suçeken, Movember-Erkek Sağlığı Farkındalık Ayı kapsamında erkeklerin ürolojik sağlığını korumak için dikkat etmesi gerekenleri anlattı.
Prostat kanseri erken evrelerde belirti vermeden ilerleyebildiği için prostat değerlendirmeleri yaş, aile öyküsü ve kişisel risk faktörlerine göre planlanmalı. Ortalama risk taşıyan erkeklerde tarama seçenekleri genellikle 50 yaş civarında değerlendirilirken, birinci derece yakınlarında prostat kanseri bulunanların 40-45 yaşlarında hekimle görüşmesi öneriliyor. PSA kan testi ve üroloji muayenesi, hekimin değerlendirmesine göre planlanabiliyor.
Sık idrara çıkma, gece idrara kalkma, idrar akımında zayıflama, idrara başlamada güçlük ve mesaneyi tam boşaltamama hissi; iyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı, idrar yolu enfeksiyonları ya da mesane sorunlarıyla ilişkili olabiliyor. Bu şikayetlerin tekrarlaması ya da giderek artması durumunda üroloji uzmanına başvurulmalı. İdrarda kan görülmesi veya idrar yapamama ise gecikmeden değerlendirilmesi gereken belirtiler.
Sertleşme sorunu cinsel yaşamı etkilemenin yanı sıra diyabet, yüksek tansiyon ve kalp-damar hastalıklarıyla da ilişkili olabiliyor. Tekrarlayan ya da giderek artan sertleşme sorunlarında altta yatan nedenin araştırılması önem taşıyor. Sigara kullanımı, obezite, hareketsizlik ve yüksek kolesterol hem damar sağlığını hem cinsel işlevleri olumsuz etkileyebiliyor.
Erkek infertilitesi, çiftlerin çocuk sahibi olmakta güçlük yaşamasında tek başına ya da kadın faktörüyle birlikte rol oynayabiliyor. Düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen bir yıl içinde gebelik oluşmazsa çiftlerin değerlendirilmesi gerekiyor. Kadın partnerin 35 yaş ve üzerinde olması halinde ise altı ay sonunda değerlendirme öneriliyor. Testis hastalıkları, varikosel, hormonal sorunlar, bazı enfeksiyonlar, sigara ve aşırı alkol tüketimi sperm sağlığını etkileyebiliyor.
Testiste ele gelen sertlik, kitle ya da açıklanamayan şişlik, ağrı olmasa bile üroloji uzmanı tarafından değerlendirilmeli. Bu belirtiler testis kanseri dahil farklı hastalıklarla ilişkili olabiliyor. Ani başlayan şiddetli testis ağrısı, özellikle bulantı ya da kusmayla birlikteyse testise kan akışını kesebilen testis torsiyonunun işareti olabilir ve hemen acil servise başvurulmalı.
Yeterli sıvı tüketimi, dengeli beslenme, tuz tüketiminin sınırlanması ve idrar ihtiyacının uzun süre ertelenmemesi idrar yolu sağlığını destekliyor. Böbrek taşı riskini azaltmak için sıvı tüketimi kişinin sağlık durumuna göre düzenlenmeli. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları erkeklerde altta yatan bir sorun açısından araştırılmalı. Ateş, titreme ve yan ağrısının eşlik ettiği enfeksiyon belirtileri ya da idrar akışını engelleyen taşlar acil değerlendirme gerektirebiliyor.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar herhangi bir belirti vermeden ilerleyebiliyor. Prezervatifin doğru ve düzenli kullanımı bulaşma riskini azaltırken HPV ve hepatit B aşıları uygun kişilerde korunmaya katkı sağlıyor. Korunmasız cinsel temas, partnerde enfeksiyon tanısı ya da genital bölgede yara, akıntı, siğil ve idrar yaparken yanma bulunması durumunda test ve tedavi için hekime başvurulmalı.
Fazla kilo ve obezite; diyabet, damar hastalıkları ve hormonal dengesizlikler üzerinden erkeklerin ürolojik ve cinsel sağlığını etkileyebiliyor. Sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, balık ve sağlıklı yağlardan oluşan dengeli beslenme ile düzenli fiziksel aktivite genel sağlığı destekliyor. Sigaradan kaçınmak, alkol tüketimini sınırlamak ve yeterli uyumak da cinsel işlevlerin ve üreme sağlığının korunmasında önemli.
Cinsel istekte azalma, halsizlik, kas gücünde düşüş ve vücut yağ oranında artış testosteron eksikliğiyle ilişkili olabilir; ancak bu şikayetler tek başına tanı koymaya yetmiyor. Tanı, belirtilerle birlikte hormon ölçümlerinin hekim tarafından değerlendirilmesiyle konuluyor. Testosteron tedavisi her erkek için uygun değil; özellikle çocuk sahibi olmayı planlayanlarda dışarıdan testosteron kullanımı sperm üretimini baskılayabiliyor. Kas geliştirme amacıyla kullanılan anabolik steroidler ve içeriği belirsiz cinsel performans ürünleri ciddi sağlık riskleri taşıyabiliyor.
İdrarın pembe, kırmızı ya da kahverengi olması ya da idrarda pıhtı görülmesi, ağrı eşlik etmese bile araştırılmalı. İdrarda kan; enfeksiyon, taş hastalığı veya böbrek ve mesane kaynaklı daha ciddi sorunlarla ilişkili olabiliyor. Kanamanın kendiliğinden durması altta yatan nedenin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Gözle görülür kan fark edildiğinde gecikmeden üroloji uzmanına başvurulmalı; pıhtı nedeniyle idrar yapılamıyorsa acil tıbbi yardım alınmalı.
Ürolojik hastalıkların erken değerlendirilmesi uygun tedavinin zamanında planlanmasına yardımcı oluyor. İdrar yapamama, ani ve şiddetli testis ağrısı, idrarda kanama ve testiste yeni fark edilen kitle gibi belirtiler ihmal edilmemeli. Erkeklerin yaşına ve kişisel risklerine uygun kontrolleri yaptırması, cinsel sağlık sorunlarını hekimiyle çekinmeden paylaşması ve kendi kendine ilaç kullanmaktan kaçınması önemli. Düzenli sağlık takibi, belirtilerin erken fark edilmesi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ürolojik sağlığın korunmasında temel rol oynuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
