Kısaca
- Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğu tahmin ediliyor; uzmanlar hastalığın önlenebilir olduğunu ve erken tanının organları koruduğunu vurguluyor.
- Sürekli glikoz takip sistemleri ve insülin pompaları hasta yaşamını kolaylaştırırken, GLP-1 grubu ilaçların hekim kontrolü olmadan kullanılmaması gerektiği belirtiliyor.
- Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi verilerine göre tanı alan hastaların yüzde 70’inde aşırı kilo ya da obezite bulunuyor.
Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde düzenlenen etkinlikte, Acıbadem Sağlık Grubu uzmanları diyabetin erken tanısı, organlar üzerindeki etkileri ve tedavideki yeni teknolojileri ele aldı. Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini belirtti.
Prof. Dr. Yılmaz, diyabetin mikrobik etkeni olmayan bir pandemi gibi hızla arttığını söyledi. Ülkemizde her 10 yılda görülme sıklığının yüzde 100 arttığını ve ikiye katlandığını saptadıklarını aktardı. Diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 analoglarının doğru kullanıldığında tıbbın önemli buluşlarından biri olduğunu, ancak bu ilaçların reçetesiz satılmaması gerektiğini ve ciddi yan etkileri bulunduğunu vurguladı.
Etkinlikte diyabetin erken tanısı, organlar üzerindeki etkileri, GLP-1 grubu ilaçların doğru kullanımı ve yeni teknolojiler ele alındı. Tedavisiyle sağlığına kavuşan hastalar da yaşadıklarını anlattı.
Diyabet önlenebilir bir hastalık
Diyabetin 0-90 yaş arasında her yaşta ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Yılmaz, iyi izlenmediğinde ciddi organ hasarlarına yol açtığını söyledi. Hastalığın kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının temel nedenlerinden biri olduğunu belirtti. Diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktaran Yılmaz, erken dönemde önlem almanın hem hastayı organ hasarlarından koruduğunu hem de tedavinin ekonomik yükünü azalttığını vurguladı.
Teknoloji tedaviyi değiştiriyor
Prof. Dr. Yılmaz, diyabet tedavisindeki teknolojilerin son yıllarda büyük dönüşüm geçirdiğini, geçmişte parmaktan yapılan günlük birkaç ölçümün yerini sürekli glikoz ölçen sensörlerin aldığını söyledi. Günde 4-5 kan şekeri ölçümüyle aradaki değişimlerin çoğunun görülemediğine işaret eden Yılmaz, sürekli takip sistemlerinin yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yaptığını ve bu sayede ne kadar çok şeyin atlandığının anlaşıldığını belirtti. Teknolojinin gelişmeye devam edeceğini, zamanla insülin iğnelerinin ve enjeksiyonlarının da tarihe karışacağını ifade etti.
Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu, teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini söyledi. Diyabetli çocuğu olan bir annenin geceleri çocuğunun hipoglisemiye girip girmediğini düşünerek sürekli endişe yaşayabildiğini belirten Tanrıkulu, sensörler ve insülin pompalarının bu kaygıyı azaltabildiğini ifade etti.
Erken tanı organları koruyor
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunduğunu ve 2050 yılında bu sayının 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi. Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını belirten Çelik, ülkede diyabet prevalansının yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini aktardı.
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetin yalnızca kan şekerini etkileyen bir hastalık olmadığını, gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar pek çok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu söyledi. Diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı gelişme riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu belirtti. Diyabetin önlenebilir körlük nedenlerinin başında geldiğini de ekledi.
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, cilt altı şeker ölçüm cihazlarının tedavideki faydalarını anlattı. Gün içinde vücuttaki şeker oranının çok değişken olmasının hücreyi yorduğunu ve organlarda bozulmaya yol açtığını belirtti. Düzenli ve sürekli şeker ölçümüyle insülin dozlarının daha doğru yönetilmeye başlandığını aktaran Süleymanoğlu, cihazlar sayesinde gece uykudayken bile şeker seviyesinin izlenebildiğini ve diyabet merkeziyle çoklu ölçüm sonuçlarının paylaşılabildiğini söyledi.
GLP-1 ilaçları hekim kontrolünde kullanılmalı
Son yıllarda "zayıflama iğnesi" olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların aslında diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Yılmaz, bu ilaçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılması gerektiğini vurguladı. Safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği ya da trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini, bu nedenle tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılmasının şart olduğunu söyledi.
Yılmaz, bu ilaçların Türkiye’de reçetesiz alınabilmesinin önemli bir sorun oluşturduğunu belirtti. Sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin de hastaların tedaviden uzaklaşmasına yol açabildiğini ifade etti.
Hasta öyküleri
Çocukluk ve gençlik yıllarında tenis, buz pateni ve voleybolla ilgilenen 46 yaşındaki Selin Oral, ilerleyen yıllarda ve çocuklarının doğumunun ardından giderek kilo aldı. Yıllar boyunca kilo vermek için 18 kez diyetisyene başvuran ancak kalıcı sonuç alamayan Oral, 108 kiloya ulaştığında obezite ameliyatı olmayı düşünmeye başladı. İnsülin direncinin çok yüksek olduğunun belirlenmesinin ardından Prof. Dr. Yılmaz ve sağlık ekibi ilaç tedavisi, beslenme düzeni ve egzersizi kapsayan özel bir program oluşturdu. Yaklaşık 38 kilo vererek 70’li kilolara inen Oral, bugün 15-20 kilometrelik koşular yapabiliyor ve Nisan ayında Prag’da yarı maratonda 21 kilometre koşmaya hazırlanıyor. Oral, "Kilolarım nedeniyle hareket etmek dahi istemiyordum. Tedaviyle kilo verdikçe yürümeye, ardından oğlumun da desteğiyle koşmaya başladım. Eskiden hareket edemediğim için kendimi çok kötü hissederken, şimdi hareket etmediğim gün huzursuz oluyorum" dedi.
Kan şekeri 600’e ulaşınca komaya giren ve günlerce hastanede yatan İlhan Güngördü ise 52 kilo vererek diyabetini, hipertansiyonunu ve karaciğer yağlanmasını yendiğini anlattı. Güngördü, insülini bıraktığını belirtti.
Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner’e 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı konuldu. Tanıdan itibaren glikoz sensörü kullanan Güner, son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdürüyor. Sensör ve pompadan gelen verileri sesli ekran okuyucu aracılığıyla takip eden Güner, glikoz grafiklerini yapay zekâya yükleyerek betimlemesini istiyor. Pompayı kullanmaya başladığından beri sorun yaşamadığını belirten Güner, "Teknoloji doğru kullanıldığında engelleri ortadan kaldırabiliyor" dedi. İstanbul’da beş ay tek başına yaşayan Güner, günlük hayatını kimsenin yardımına ihtiyaç duymadan sürdürdüğünü de ekledi.
Kutu bilgisi: Hastaların yüzde 70’inde aşırı kilo ya da obezite
Etkinlikte İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait verileri ilk kez kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kiloluluk veya obezite sendromu bulunuyor. Hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülüyor, her iki diyabet hastasından biri ise aynı zamanda kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hastaların hemoglobin A1c değerleri dünya ortalamasının altına geriliyor.
Prof. Dr. Yılmaz, bu verilerin diyabetin doğru yönetildiğinde korkulan bir hastalık olmaktan çıkabildiğini gösterdiğini belirterek, DİYAM bünyesinde 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediklerini söyledi. Bu hedefe ulaşılması halinde dünyanın en büyük diyabet veri kaynaklarından birinin oluşturulacağını ifade etti.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
