Kısaca
- Araştırmaya göre 6-17 yaş grubu çocukların %80,1’i cep telefonu, %92,7’si internet kullanıyor.
- Sosyal medya kullanan çocukların oranı %69,8, dijital oyun oynayanların oranı %68,1 olarak belirlendi.
- Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2 olarak açıklandı.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2026 sonuçlarına göre, 6-17 yaş grubu çocukların %80,1’i cep telefonu/akıllı telefon, %92,7’si ise internet kullanıyor.
Araştırma, çocukların bilişim teknolojilerini hangi durumlarda ve hangi amaçlarla kullandığını ortaya koymak için yürütülüyor. Önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsayan çalışma, 2026’da 6-17 yaş grubunu içine alacak biçimde genişletildi. Bu dönemde ayrıca 11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanımı ile siber zorbalığa ilişkin göstergeler de kapsama alındı.
Bültende farklı bir yaş grubu belirtilmedikçe ‘çocuk’ ifadesi 6-17 yaş grubunu tanımlıyor. Araştırmada 6-10 yaş grubuna soruları kendileri ya da bir yakınlarının yardımıyla yanıtlatılırken, 11-17 yaş grubu herhangi bir yardım almadan yanıtladı.
Cep telefonu kullanımı
Cep telefonu/akıllı telefon kullandığını belirten 6-17 yaş grubu çocukların oranı %80,1 oldu. Bu oran 6-10 yaş grubunda %66,2, 11-17 yaş grubunda %89,8 olarak kaydedildi. Cep telefonu kullanan çocukların %97,4’ü düzenli olarak telefon kullandığını belirtti. Kullanım amaçlarında 6-10 yaş grubunda %73,3 ile oyun oynama, 11-17 yaş grubunda ise %87,8 ile internette gezinme öne çıktı.
Düzenli cep telefonu/akıllı telefon kullanan çocukların %37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi. Bu oran 6-10 yaş grubunda %17,2, 11-17 yaş grubunda %48,0 oldu.
İnternet kullanımı
Çocukların internet kullanım oranı %92,7 olarak ölçüldü; 6-10 yaş grubunda %86,6, 11-17 yaş grubunda %96,9 oranına ulaştı. Düzenli internet kullanan çocuklar arasında günde iki saat ve daha fazla süre internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi %53,0, hafta sonu %63,4 oldu.
İnternet kullanım amaçlarında ilk sırada %86,2 ile video izleme yer aldı. Bunu %80,3 ile ders çalışma ve ödev/sunum hazırlama, %75,1 ile sosyal medya kullanımı izledi. En az yürütülen faaliyet ise %17,9 ile çevrim içi derse veya kursa katılma oldu.
Sosyal medya kullanan çocukların oranı %69,8 olarak belirlendi. Erkek çocuklarda bu oran %71,4, kız çocuklarda %68,1 oldu. Yaş gruplarına göre bakıldığında 6-10 yaş grubunda %50,2, 11-17 yaş grubunda %83,4 kaydedildi.
Dijital oyunlar
Dijital oyun oynayan çocukların oranı %68,1 olarak açıklandı. Erkek çocuklarda bu oran %77,4, kız çocuklarda %58,2 oldu. Yaş gruplarında 6-10 yaş grubunda %69,1, 11-17 yaş grubunda %67,3 oranı görüldü.
Dijital oyun oynayanların %92,7’si düzenli oynadığını belirtti. Düzenli oyuncular en çok %48,1 ile macera/aksiyon türünü tercih etti; bunu %44,5 ile strateji/taktik ve %41,6 ile spor oyunları izledi.
Oyun oynamaya ilişkin düşünceler sorulduğunda 6-10 yaş grubunda %34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksatması ilk sırada yer aldı. 11-17 yaş grubunda ise %34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadığını düşündükleri ifadesi öne çıktı.
Ekran süresinin etkileri
Çocuklara ekran başında geçirdikleri sürenin yaşamlarına etkilerini değerlendirmeleri istendi. Buna göre çocukların %48,3’ü daha az kitap okuduğunu, %42,2’si daha az ders çalıştığını, %33,0’ü ailesiyle daha az vakit geçirdiğini, %26,8’i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynadığını ve %25,4’ü daha az uyuduğunu belirtti. Bu ifadelere ‘Katılıyorum’ ya da ‘Kısmen katılıyorum’ yanıtı verdi.
Üretken yapay zeka
11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanan çocukların oranı %63,0 olarak belirlendi. Erkek çocuklarda bu oran %60,6, kız çocuklarda %65,5 oldu. Kullanım amaçlarında en yüksek oran %88,1 ile örgün eğitim olarak kaydedildi; bunu %58,6 ile özel amaçlarla kullanım izledi.
Yapay zeka kullanmayan çocuklar için ilk neden %68,9 ile yapay zekanın varlığından haberdar olmamaları oldu. Bunu sırasıyla %21,1 ile ihtiyaç duymama, %18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmeme ve %16,1 ile gizlilik, güvenlik ya da emniyetle ilgili endişeler izledi.
Siber zorbalık
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2, siber zorbalık yapan çocukların oranı %4,6 olarak açıklandı. Siber zorbalığa tanıklık eden çocukların oranı ise %23,6 oldu.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların %73,3’ü, zorbalığı yapan kişinin yüz yüze tanıdığı bir arkadaşı ya da akranı olduğunu belirtti.
Zorbalığa maruz kalınan dijital ortamlarda ilk sırada %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları yer aldı. Bunu %51,1 ile telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar, %40,7 ile sosyal medya platformları, %24,9 ile internet oyunları, %20,6 ile cep telefonu aramaları ve %16,3 ile sohbet odaları izledi.
Karşılaşılan zorbalık türlerinde %80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar gönderilmesi ilk sırada geldi. Bunu %20,3 ile çocuklar hakkında kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği biçimde paylaşılması ve %15,8 ile asılsız söylenti ve hikayelerin yayılması izledi.
Çocuklar zorbalığın nedenini değerlendirdiğinde %60,4 davranış biçimlerini, %33,1 fiziksel özelliklerini ya da dış görünüşlerini, %4,4 ailelerinin nereli olduğunu ya da kökenlerini, %2,4 maddi durumlarını ve %1,7 engellerini gösterdi. %9,4’ü ise ‘diğer’ yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma ya da tanıklık etme durumlarından en az birini yaşayanların oranı %28,1 oldu. Bu çocukların %7,8’i yaşadıklarının okula devam durumunu etkilediğini belirtti. Bu oran erkek çocuklarda %5,3, kız çocuklarda %10,5 olarak kaydedildi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
