Bahar aylarında yaşanan ani sıcaklık düşüşleri, meyve ağaçları ve sebze üretimi için önemli tehdit oluşturmaya devam ediyor. Özellikle çiçeklenme döneminde gerçekleşen don olayları, bitkilerin gelişim döngüsünü kesintiye uğratarak ciddi verim kayıplarına yol açabiliyor. Bu nedenle çiftçilerin, tarımsal üretimde don riskini etkin şekilde yönetmeleri büyük önem taşıyor.
2025 yılının Mart ve Nisan aylarında yaşanan zirai don felaketi, son 30 yılın en ağır tarımsal bilançosunu oluşturmuş; fındıkta %60, çayda %30–35, üzüm bağlarında ise bazı bölgelerde %80’lere varan rekolte kayıplarına sebep olmuştu. Donun ardından kayısı fiyatları ton başına 5.000 dolardan 11.000 doların üzerine çıkarak piyasalarda sert dalgalanmalara yol açmıştı.
Bu olumsuz tablo, çiftçilerin 2026 sezonuna girerken daha hazırlıklı olmasını zorunlu hale getiriyor. İklim değişikliğinin etkisiyle mevsimsel sıcaklık dalgalanmalarının artması, don riskinin hem sıklığını hem de şiddetini yükseltiyor. Özellikle 0°C’nin altındaki sıcaklıklar, bitkilerin donma riskini artırırken, -2°C ve altındaki sıcaklıklar, çoğu bahçe bitkisi için tehlikeli kabul ediliyor. Uzmanlar, çiftçilerin modern sulama ve iklim kontrol sistemleri kullanarak bu riske karşı daha etkili çözümler geliştirmesi gerektiğini vurguluyor. Bahçelerde rüzgâr koruma duvarlarının inşa edilmesi, ağaçların soğuk hava akımlarına karşı dayanıklılığını artıran yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor.
Don oluşumunu önlemeye yönelik aktif mücadele teknikleri de her geçen yıl daha fazla önem kazanıyor. Sulama, sisleme ve sıcak hava akımı uygulamaları arasında özellikle mikro-sprinkler sistemleri, bitkilerin etrafındaki sıcaklık dengesini koruyarak don riskini önemli ölçüde azaltan çözümler arasında yer alıyor. Suyun kontrollü bir şekilde atomize edilmesi, bitkiler üzerinde buharlaşma ve ısı transferi süreçlerini optimize ederek koruyucu bir mikro iklim oluşturuyor.
Tarımsal sulama teknolojilerinde dünya liderlerinden biri olan NETAFIM, PulsarTM, SuperNetTM ve GyroNetTM gibi mikro-sprinkler çözümleriyle çiftçilere don riskine karşı yüksek verimlilik sunuyor. Bu sistemler, %50’lere varan su tasarrufu sağlarken basınç ayarlı olmaları nedeniyle, özellikle engebeli arazilerde yer alan bağ, fidelik ve bahçelerde gereken su miktarında artma ya da azalmanın önüne geçiyor. Böylece suyun bitkiler üzerinde dengeli dağılımını sağlayarak sıcaklık değişimlerinin etkisini azaltıyor ve meyve ağaçlarının don kaynaklı stresini minimuma indiriyor. Aynı zamanda suyun belirli bir sıcaklıkta tutulması, bitkilerin su ihtiyacının karşılanarak gelişim süreçlerinin desteklenmesine katkı sağlıyor.
NETAFIM TÜRKİYE’DEN ÇİFTÇİLERE TEKNOLOJİK DESTEK
Adana Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi’nde 2010 yılından bu yana faaliyet gösteren NETAFIM Türkiye, tarımsal sulama, dijital tarım ve donla mücadele alanında yenilikçi teknolojilerini üreticilerle buluşturuyor. NETAFIM’in gelişmiş sulama çözümleri, geleneksel yöntemlere kıyasla %70’e varan su tasarrufu sağlarken; işçilik, enerji ve girdi maliyetlerini önemli ölçüde azaltıyor.
Şirket, iklim krizi ve kuraklık riskine karşı daha sürdürülebilir bir tarım geleceği oluşturmak adına hassas sulama sistemleri, veri odaklı tarım uygulamaları ve donla mücadele teknolojileri geliştirerek üreticilere güçlü bir teknik avantaj sunuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
