Yaz aylarında deniz, havuz ve açık hava aktivitelerinin yoğun olarak yapılması ile birlikte göz travmalarında da artış yaşanıyor. Özellikle top oyunları, bisiklet, tenis, padel gibi sporlar ile göze veya başa alınan darbeler retina yırtığı ve retina dekolmanı (retinanın tamamen yerinden ayrılması) gibi görme kaybına yol açabilecek sorunlara neden olabiliyor. Gözde ani başlayan ışık çakmaları, cisim uçuşması ve görüş alanında perde veya gölge oluşması retina yırtığı veya retina dekolmanının habercisi olabiliyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Giray Ersöz, retina yırtığı ve retina dekolmanı hakkında bilgi verdi.
Retina dekolmanı yaz aylarında daha sık görülebiliyor
Retina, gözün arka bölümünde bulunan ve ışığı algılayarak görüntünün oluşmasını sağlayan sinir dokusudur. Retina ile gözün içini dolduran jel kıvamındaki vitreus arasındaki ilişkinin bozulması sonucunda retinada yırtık meydana gelebilmektedir. Bu yırtıktan sıvı geçerek retinanın yerinden ayrılmasına neden olduğunda retina dekolmanı ortaya çıkmaktadır.
Retina dekolmanının görülme sıklığında mevsimsel farklılıklar olabileceğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Yapılan çalışmalarda retina dekolmanı vakalarının ilkbahar ve yaz aylarında daha fazla görülebildiği bildirilmiştir. Yaz aylarında açık hava aktivitelerinin, sporların ve göz travmalarının artması ise olası nedenler arasında değerlendirilmektedir.
Tatilde yapılan aktiviteler gözü travmaya açık hale getiriyor
Yaz aylarında açık havada geçirilen zamanın artması, spor ve eğlence amaçlı aktivitelerin çeşitlenmesi göz travmalarını da gündeme getirmektedir. Futbol, tenis, basketbol, squash, padel gibi top sporlarının yanı sıra bisiklet, paintball ve çeşitli açık hava aktiviteleri sırasında göze doğrudan darbe alınabilmektedir. Travmatik retina dekolmanı sadece aktivite sırasında görülmemekle birlikte trafik kazaları, iş kazaları ve çeşitli göz travmaları sonrasında ortaya çıkabilmektedir.
Travma sonrası risk hemen ortadan kalkmıyor
Göze alınan travmanın ardından yapılan ilk muayenenin normal olması, retina açısından riskin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir. Travmaya bağlı retina yırtıkları ve retina dekolmanlarının önemli bir bölümü ilk günler ve haftalar içinde ortaya çıksa da, özellikle bazı retina yırtıklarında süreç daha yavaş ilerleyebilmekte ve retina dekolmanı travmadan aylar sonra ortaya çıkabilmektedir.
Gözün önünde şimşek çakması önemli bir uyarı
Retina yırtığının en önemli özelliklerinden biri, başlangıç döneminde herhangi bir ağrıya neden olmamasıdır. Bu nedenle hastalar çoğu zaman sorunun ciddi olduğunu düşünmeyebilir.
Özellikle;
- Aniden başlayan ışık çakmaları,
- Görüş alanında birdenbire ortaya çıkan çok sayıda siyah nokta veya uçuşan cisim,
- Örümcek ağı ya da kurum parçacıkları benzeri görüntüler,
- Görüş alanının bir bölümünde perde veya gölge oluşması,
- Ani görme azalması retina yırtığı veya retina dekolmanı açısından önemli uyarı işaretleri olabilir.
Yüksek miyopisi olanlar yaz aktivitelerinde daha dikkatli olmalı
Özellikle yüksek miyopisi bulunan kişilerde retina dekolmanı riski belirgin şekilde artabilmektedir. Yüksek miyopisi olan kişiler açısından yalnızca doğrudan göz travmaları değil, ani ve yüksek enerjili hareketlerin oluşturduğu mekanik kuvvetler de dikkat gerektirebilmektedir. Literatürde özellikle roller coaster gibi lunapark oyuncaklarında görülen yüksek hızda ani ivmelenme ve yavaşlamaların yaşandığı aktiviteler ile bungee jumping sonrasında retina dekolmanı gelişen olgular bildirilmiştir.
Bu nedenle yüksek miyopisi bulunan kişilerin göze darbe alma ihtimali yüksek temas sporlarında ve yüksek ivmelenme veya ani hareketlerin yaşandığı ekstrem aktivitelerde daha dikkatli olması önem taşımaktadır.
Erken yakalanan retina yırtığı lazerle tedavi edilebilir
Retina yırtıkları, retina dekolmanına ilerlemeden fark edildiğinde uygun hastalarda lazer tedavisiyle kontrol altına alınabilmektedir. Lazer uygulamasıyla yırtığın çevresinde retina ile altındaki doku arasında güçlü bir yapışıklık oluşturularak yırtığın genişlemesi ve retinanın yerinden ayrılması önlenebilmektedir. Bu nedenle özellikle göz önünde şimşek çakması, ışık çakmaları ve yeni ortaya çıkan yoğun uçuşmalar gibi belirtiler yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden retina hastalıkları konusunda deneyimli bir göz hekimi tarafından değerlendirilmesi önem taşımaktadır.
Retina dekolmanı geliştiğinde ise tedavinin geciktirilmemesi gerekmektedir. Hastanın, vitreoretinal cerrahi konusunda deneyimli bir merkezde kısa süre içerisinde değerlendirilerek uygun cerrahi yöntemin belirlenmesi önemlidir. Cerrahi sırasında öncelikle retina yırtığı kapatılır ve yerinden ayrılmış olan retinanın yeniden yerine tutunmasını sağlamak amacıyla göz içerisine gaz veya silikon yağı uygulanabilmektedir. Gaz zaman içerisinde kendiliğinden gözden çekilirken, silikon yağı kullanılan hastalarda ise uygun görüldüğünde silikonun çıkarılması için ikinci bir cerrahi işlem gerekebilmektedir. Özellikle retina yırtığının henüz dekolmana yol açmadığı dönemde tanı konulması, tedavinin daha erken ve daha sınırlı bir müdahaleyle gerçekleştirilmesine olanak sağlayabilmektedir
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
